Sprzeciw pacjenta na ujawnienie tajemnicy

Jednym z podstawowych praw pacjenta jest prawo do zachowania w tajemnicy informacji z nim związanych. Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem spoczywa na osobach wykonujących zawód medyczny, w tym udzielających pacjentowi świadczeń zdrowotnych. Ten obowiązek istnieje również po śmierci pacjenta, chyba że osoba bliska pacjenta wyrazi zgodę na ujawnienie tajemnicy. Sprzeciw pacjenta na ujawnienie tajemnicy medycznej ma temu zapobiec.

Kilkukrotnie poruszałem temat tajemnicy medycznej na blogu, a w jednym ze swoich wpisów wyraziłem dezaprobatę z powodu jednej ze zmian dotyczącej ujawniania tajemnicy medycznej.

Co do zasady, tajemnica medyczna obowiązuje również po śmierci pacjenta. Jednak zgodę na jej ujawnienie mogą wyrazić osoby bliskie pacjenta. Pisałem o tym w artykule Rewolucja w tajemnicy medycznej.

Sprzeciw pacjenta na ujawnienie tajemnicy medycznej

Na skutek kolejnej nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma możliwość wyrażenia sprzeciwu na ujawnienie tajemnicy medycznej po swojej śmierci. Jednak musi to zrobić za swojego życia.

Takie rozwiązanie odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy osoba bliska pacjenta chciałaby zezwolić na ujawnienie informacji objętych tajemnicą, a dotyczących pacjenta.

Sprzeciw pacjenta na ujawnienie tajemnicy powinien zostać dołączony do dokumentacji medycznej.

Sprzeciw osoby bliskiej

Gdyby pacjent nie wyraził sprzeciwu, a jego osoba bliska chciałaby zezwolić na ujawnienie tajemnicy medycznej, to inna osoba bliska może również taki sprzeciw zgłosić.

Dochodzi wtedy do sporu pomiędzy osobami bliskimi, a lekarz lub pielęgniarka nie są uprawnieni do jego rozstrzygnięcia. Jeżeli osoby się nie dogadają, to zrobi to za nie sąd.

W ustawie przewidziano taką możliwość. Teraz sąd rozstrzyga powstały spór, a wniosek do sądu powinna złożyć któraś z osób bliskich lub osoba wykonująca zawód medyczny (np. lekarz lub pielęgniarka).

Sąd rozstrzyga o tym czy wyrazić zgodę na ujawnienie tajemnicy medycznej, a także o jej zakresie.

Czy pomimo sprzeciwu pacjenta na ujawnienie tajemnicy można ją ujawnić?

Może dojść również do sytuacji, w której pacjent wyraża sprzeciw, ale osoba bliska chciałaby ujawnić informację objęte tajemnicą. Co wtedy?

W takiej sytuacji spór również rozstrzyga sąd. Może on wyrazić zgodę na ujawnienie tajemnicy i określić zakres jej ujawnienia, jeżeli jest to niezbędne:

  1. w celu dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia, z tytułu śmierci pacjenta,
  2. dla ochrony życia lub zdrowia osoby bliskiej.

Jeżeli osoba bliska lub osoba wykonująca zawód medyczny wystąpi do sądu z wnioskiem, sąd powinien zbadać:

  1. interes uczestników postępowania,
  2. rzeczywistą więź osoby bliskiej ze zmarłym pacjentem,
  3. wolę zmarłego pacjenta,
  4. okoliczności wyrażenia sprzeciwu.

Po przeanalizowaniu sprawy, sąd wydaje orzeczenie.

Ocena rozwiązania

Według mnie, dobrze się stało, że pacjent może zgłosić sprzeciw na ujawnienie tajemnicy medycznej, ponieważ informacje dotyczą jego osoby i to on jest dysponentem tajemnicy medycznej. Należy szanować zdanie pacjenta, ale z drugiej strony trzeba mieć na uwadze prawa osób bliskich pacjenta. Powinny one (np. żona lub dzieci) mieć możliwość dochodzenia swoich praw (np. zadośćuczynienia z tytułu śmierci pacjenta) i jeżeli potrzebne są do tego informacje objęte tajemnicą, należy ujawnić je w odpowiednim zakresie.

Podsumowanie

  1. Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących pacjenta istnieje również po jego śmierci.
  2. Osoba bliska pacjenta może zdecydować o ujawnieniu informacji objętych tajemnicą medyczną, a dotyczących pacjenta.
  3. Pacjent może wyrazić sprzeciw na ujawnienie tajemnicy medycznej po jego śmierci.
  4. W przypadku sporu osób bliskich, zgodę na ujawnienie tajemnicy może wyrazić sąd.