Roszczenia poszkodowanych

Niejednokrotnie słyszymy w mediach o błędach medycznych, na skutek których pacjenci tracą zdrowie lub życie. Jakiś czas temu było głośno o rekordowej kwocie zasądzonej za błąd medyczny przy porodzie. Sąd łącznie zasądził milion dwieście tysięcy zł z tytułu zadośćuczynienia, odszkodowania i renty dla dziecka (VI ACa 1405/14). Pacjenci powinni być świadomi jakie prawa im przysługują – poniżej przedstawię roszczenia poszkodowanych, z których można skorzystać w przypadku łamania praw pacjenta.

Poszkodowany

Zanim jednak przejdę do poszczególnych roszczeń rozróżnię poszkodowanych, z którymi możemy mieć do czynienia. Jest to istotne, ponieważ w zależności od tego jakiego typu poszkodowanym jesteśmy mamy trochę inny wybór roszczeń (różnią się one nieznacznie).

1) bezpośrednio poszkodowany – chodzi o osobę, która była pacjentem i doznała szkody w szpitalu.

2) pośrednio poszkodowany – osoba, która ze względu na śmierć bezpośrednio poszkodowanego jest poszkodowana.

Aby zostać poszkodowanym, należy doznać szkody, czyli naruszenia dóbr prawnie chronionych pacjenta, wbrew jego woli.

Roszczenia poszkodowanych

Skoro wiemy już jaka jest różnica między bezpośrednio a pośrednio poszkodowanym, możemy przejść do głównego tematu – roszczenia poszkodowanych.

Bezpośrednio poszkodowany ma do wyboru cztery roszczenia.

  • Zwrot kosztów leczenia lub rehabilitacji.

Przyjmuje się, że są to wydatki poniesione m.in. na leczenie, dojazdy do szpitala, zakup lekarstw, noclegi, specjalistyczne przyrządy, porady specjalistów. Często zwraca się uwagę na to, że podjęte działania nie muszą przynieść zamierzonego celu, ale trzeba pamiętać, że wydatki mają być celowe i niezbędne.

Trzeba również pamiętać o tym, że decydując się na jakieś działania, powinno towarzyszyć nam uzasadnione przekonanie, że skutkiem będzie poprawa zdrowia. Należy jednak wziąć pod uwagę aktualny stan wiedzy medycznej! Wątpię, żeby w sądzie obroniła się teza, że woleliśmy iść do „zielarki”, niż ortopedy i teraz żądamy zwrotu kosztów „leczenia”, które ponieśliśmy 🙂

  • Rentę, która przysługuje mu w trzech przypadkach:
  1. pacjent całkowicie lub częściowa utracił zdolność do pracy zarobkowej,
  2. na skutek doznanej szkody, zwiększyły się potrzeby pacjenta, np. specjalna diety, sprzęt rehabilitacyjny, opieka pielęgnacyjna,
  3. ze względu na szkodę, zmniejszyły się widoki powodzenia na przyszłość.

Każda z powyższych przesłanek może być samodzielną podstawą żądania przyznania renty poszkodowanemu. Roszczenie o przyznanie renty jest obszernym tematem (zresztą, pozostałe roszczenia również) – możecie o niej przeczytać we wpisie o rencie dla poszkodowanych.

  • Jednorazowe odszkodowanie.

Najpowszechniejszym przypadkiem jest utrata zdolności do wykonywania obecnej pracy i potrzeba przekwalifikowania się zawodowego z tego powodu.

  • Zadośćuczynienie.

Przyznawane jest za tzw. szkodę niemajątkową, czyli krzywdę, która polega na cierpieniu fizycznym, psychicznym, odczuwanym bólu.

Żądanie zadośćuczynienie ma dwie podstawy:

Jedna wynika z art. 445 k.c.

Można dochodzić zadośćuczynienia w przypadku uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, pozbawienia wolności oraz kwalifikowanego uwiedzenia.

Czym jest kwalifikowane uwiedzenie? Polega ono na skłonieniu za pomocą gwałtu, podstępu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

Zadośćuczynienia na podstawie art. 445 k.c. można dochodzić jedynie, jeżeli żąda się naprawienia szkody na podstawie reguł odpowiedzialności deliktowej. Oznacza to, że jeżeli szkoda powstała na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, to nie będzie można żądać zadośćuczynienia na podstawie art. 445 k.c.

Druga wynika z art. 448 k.c.

Istnieje możliwość dochodzenia zadośćuczynienia w przypadku naruszenia dóbr osobistych lub praw pacjenta. Sąd może przyznać zadośćuczynienie poszkodowanemu lub na wskazany cel społeczny.

Zarówno roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 k.c., jak i na podstawie 448 k.c. może przysługiwać spadkobiercom zmarłego, jeżeli zostało uznane na piśmie lub powództwo wytoczono za życia poszkodowanego, który zmarł.

ALE UWAGA!

Bezpośrednio poszkodowany ma możliwość skorzystania tylko z trzech roszczeń. Może domagać się zwrotu kosztów leczenia lub rehabilitacji, zadośćuczynienia oraz renty ALBO jednorazowego odszkodowania. Czyli domagając się renty nie może domagać się jednorazowego odszkodowania i odwrotnie.

Czas na pośrednio poszkodowanego.

Roszczenia poszkodowanych pojawiają się również, jeżeli straciliśmy bliskiego wskutek błędu medycznego. Możemy skorzystać wtedy z czterech roszczeń, o których mowa w art. 446 k.c.

  • Zwrot poniesionych kosztów leczenia, rehabilitacji, pogrzebu.

Koszty leczenia i rehabilitacji ocenia się podobnie, jak u bezpośrednio poszkodowanego, natomiast koszty pogrzebu obejmują m.in. pogrzeb, pochówek, odzież, ceremonię.

Przyjmuje się, że koszty pogrzebu wynoszą tyle ile zwyczajowo jest przyjęte w danym środowisku. Zgodnie z tym, jeżeli dana osoba pochodzi ze środowiska, w którym koszta pogrzebu wynoszą ok. 20 tys. zł, to jest się uprawnionym do dochodzenia takiej kwoty, jeżeli oczywiście poniosło się takie wydatki.

  • Renta – dwa rodzaje:
  1. obligatoryjna (obowiązkowa): przysługuje osobom, wobec których bezpośrednio poszkodowany miał obowiązek alimentacyjny.
  2. fakultatywna: przysługuje osobom, którym bezpośrednio poszkodowany w sposób stały i dobrowolny dostarczał środków utrzymania, jeżeli okoliczności wynika, ze wymagają tego zasady współżycia społecznego.
  • Jednorazowe odszkodowanie.

Przyznawane dla bliskich osób, którym na skutek śmierci bezpośrednio poszkodowanego pogorszyła się sytuacja życiowa.

  • Zadośćuczynienie dla najbliższych członków rodziny za doznany ból, cierpienie, smutek (krzywdę).

W tym przypadku ustawodawca w art 446 § 4 k.c. zagwarantował bliskim zmarłego kompensację krzywdy po śmierci bliskiego. Oceniając rozmiar krzywdy bierze się pod uwagę m.in.poczucie osamotnienia, cierpienia moralne, wstrząs psychiczny doznany po śmierci bliskiego, a także rodzaj i intensywność łączącej więzi zmarłego i pośrednio poszkodowanego.

§ 4 art. 446 k.c. wszedł w życie 3 sierpnia 2008 r., dlatego też przyjęło się, że jeżeli czyn niedozwolony (np. błąd medyczny) nastąpił przed tą datą, a jego skutkiem była śmierć, podstawą żądania zadośćuczynienia będzie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.

Pośrednio poszkodowany może skorzystać z każdego roszczenia, nie ma ograniczeń takich jak bezpośrednio poszkodowany. Może łączyć rentę z jednorazowym odszkodowaniem.

Podsumowując

Bezpośrednio poszkodowany ma do wyboru cztery roszczenia, ale może skorzystać tylko z trzech, natomiast pośrednio poszkodowany ma cztery roszczenia i może każdego dochodzić.

Nie wszyscy pacjenci lub ich bliscy są świadomi jakie przysługują im prawa (roszczenia poszkodowanych są ich prawami), dlatego mam nadzieję, że ten tekst przyda się niektórym z Was. Świadomość prawa wśród społeczeństwa (także pacjentów) powinna być większa.

Jeżeli macie ochotę albo uważacie, że komuś z Waszych znajomych przyda się taka wiedza, podzielcie się tym artykułem, udostępnijcie i podajcie dalej.