ochrona prawna ratownika medycznego

Jakiś czas temu zostałem poproszony o napisanie tekstu o ratownikach medycznych. Ochrona prawna ratownika medycznego na pewno jest ważnym tematem dla ratowników, jak i osób, którym ratownicy udzielają pomocy. Warto wiedzieć na co naraża się pacjent, który atakuje ratownika w trakcie wykonywania przez niego obowiązków zawodowych.

Ochrona prawna ratownika medycznego podczas wykonywania obowiązków.

Przede wszystkim należy pamiętać, że ratownik medyczny udzielając pierwszej pomocy medycznej jest często narażony na agresywne zachowanie pacjentów, a także osób trzecich (np. domownika).

Ochrona prawna ratownika medycznego została przewidziana m.in. w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym (dalej u.p.m.) – znajduje się w niej art. 5:

Art. 5

  1. Osoba udzielająca pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz podejmująca medyczne czynności ratunkowe korzysta z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) dla funkcjonariuszy publicznych.
  2. Osoba, o której mowa w ust. 1, może poświęcić dobra osobiste innej osoby, inne niż życie lub zdrowie, a także dobra majątkowe w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla ratowania życia lub zdrowia osoby znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.

Zgodnie z nim, jeżeli ratownik medyczny udziela pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy lub podejmuje medyczne czynności ratunkowe, przysługuje mu ochrona jaka jest przewidziana dla funkcjonariusza publicznego.

Funkcjonariusz publiczny.

Definicja funkcjonariusza publicznego znajduje się w art. 115 § 13 kodeksu karnego. Pamiętajmy jednak, że ratownik medyczny nie jest funkcjonariuszem publicznym – korzysta on jedynie z ochrony jaka przysługuje funkcjonariuszowi publicznemu. Ratownik medyczny może być osobą, która pełni funkcję publiczną, w sytuacji kiedy będzie zatrudniony w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi. Wtedy wobec niego znajdzie zastosowanie § 19 art. 115 k.k., które treść poniżej:

Art. 115 §  19.

Osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową.

Odpowiedzialność prawna za atak na ratownika medycznego.

Ochrona prawna ratownika medycznego zagwarantowana w art. 5 u.p.m. wiąże się z konkretnymi przepisami kodeksu karnego, z których ratownik medyczny może skorzystać.

Naruszenie nietykalności funkcjonariusza publicznego

Zgodnie z art. 222 § 1 k.k. Kto narusza nietykalność cielesną funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

A więc, jeżeli ratownik medyczny będzie miał kontakt z pacjentem, który naruszy jego cielesność (np. uderzy go, zaatakuje nożem), to pacjent naraża się na odpowiedzialność karną przewidzianą w art. 222 § 1 k.k.

Zdarzają się przypadki, że ratownicy medyczni są atakowani ostrymi narzędziami, co może się skończyć w najlepszym przypadku jak na powyższym zdjęciu. Rodzina, która nie może się pogodzić z utratą bliskiej osoby swoje emocje niejednokrotnie wyładowuje na ratownikach medycznych. Takie osoby powinny pamiętać, że narażają się na grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Znieważenie funkcjonariusza publicznego

Bardzo częstym przypadkiem będzie również przestępstwo znieważenia, o którym stanowi art. 226 § 1 k.k.

Art. 226 §  1. Kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Chyba mało który ratownik nie spotkał się z taką formą agresji? Ratownicy często są obiektem ataków słownych, bliscy pacjentów szukają osób, na których mogą się dać upust swoim emocjom.

Osoby, które są atakowane fizycznie lub słownie mogą skorzystać z powyższej ochrony. Powinny one zawiadomić odpowiednie organy ścigania, a te w momencie kiedy dostaną informację o tym, że doszło do znieważenia lub naruszenia nietykalności funkcjonariusza publicznego, mają obowiązek jego ścigania.

Stan wyższej konieczności

W drugiej części art. 5 u.p.m. przewidziano tzw. stan wyższej konieczności. Zawód ratownika medycznego charakteryzuje się tym, że niejednokrotnie dochodzi do wyboru między ratowanymi dobrami – ratownik musi je wartościować. Ustawodawca zagwarantował ratownikom medycznym „furtkę”, z której mogą skorzystać podczas udzielania pomocy. Pamiętajmy jednak, że zapis z ust. 2 art. 5 u.p.m. odnosi się do osób wskazanych w ust. 1 art. 5 u.p.m., a nie do wszystkich. Pozostałe osoby mogą się powołać na zapisy z kodeksu karnego – art. 26.

W razie pytań, zapraszam do kontaktu 🙂